Oostenrijk

Sommige landen verrassen je. Oostenrijk was voor ons zo’n bestemming. We maakten een rondreis langs prachtige gebieden, bruisende steden en bergdorpen. Met als rode draad? Dat was natuurlijk: wijn.

Onze eerste stop: Würzburg

Onze reis begon eigenlijk net over de grens in het Duitse Würzburg. Wat een aanrader als tussenstop richting Oostenrijk! De historische binnenstad is prachtig en alsof het zo moest zijn, kwamen we precies tijdens het jaarlijkse wijnfeest bij de Hofgarten van de Residenz aan. Een zomeravond met lokale wijnen, muziek en een heel ontspannen sfeer: een beter begin van de vakantie hadden we ons niet kunnen wensen.

Kremstal – alles over Grüner Veltliner en Riesling

Vanuit Duitsland reden we door naar Krems an der Donau, in het hart van Kremstal. We verbleven in het sfeervolle Landhaus Bacher, een gezellig Boutique hotel dat ook beschikt over een tweesterrenrestaurant. Helaas was het restaurant tijdens ons verblijf gesloten, maar het hotel alleen al was een heerlijke uitvalsbasis om de streek te ontdekken en een fantastisch ontbijt hadden ze in ieder geval wel.

Het hoogtepunt? Ons bezoek aan Salomon Undhof, een wijnhuis waar wij al minstens 15 jaar met veel plezier mee samenwerken. Toch blijft het bijzonder om de mensen en de plek achter de flessen in het echt te zien.

Samen met Bert Salomon (zoon van eigenaar Bertold) namen we eerst een kijkje in de eeuwenoude wijnkelder. Je voelt hier letterlijk de geschiedenis. De naam Undhof verwijst naar het historische landgoed dat ooit dienstdeed als een kerkelijk domein. Nog altijd ademt alles traditie, zonder ouderwets of oubollig te zijn. De familie Salomon maakt hier al sinds 1792 wijn en behoort daarmee tot de oudste particuliere wijnhuizen van Oostenrijk!

Een leuk detail is de Grüner Veltliner Franciscus. De naam verwijst naar de eeuwenlange verbondenheid van het domein met de kerk. Het etiket met de vorige paus erop is daardoor een knipoog naar die rijke historie (en ze hebben daarom ook besloten de naam Franciscus te behouden en deze niet te veranderen naar Leo).

Na de kelder reden we de wijngaarden in. Vanaf de beroemde Ried Wachtberg keken we uit over Krems, de Donau en de omliggende terrassen. Ried is overigens de Oostenrijkse benaming voor een afgebakende wijngaard of single vineyard (ofwel een cru). Het is dus vergelijkbaar met een lieu-dit in de Bourgogne.

Tijdens ons bezoek vertelde Bert Salomon dat de terrassen in Kremstal al teruggaan tot de Romeinse tijd. Bijzonder is dat de stenen terrasmuren ongeveer eens per honderd jaar groot onderhoud nodig hebben. Een gigantische klus, maar zonder die inspanning zouden deze iconische wijngaarden simpelweg niet kunnen bestaan.

De combinatie van oude primaire gesteenten in de bodem, de lössbodem, de warme dagen en de koele nachten levert wijnen op met veel spanning, mineraliteit en verfijning.

Natuurlijk sloten we ons bezoek bij Salomon Undhof af met een kleine wijnproeverij: drie Grüner Veltliners en drie Rieslings. Alle zes glaszuiver, verfijnd en precies zoals je hoopt dat Oostenrijkse wijn smaakt. Fris, mineraal en met een prachtige balans. Elke wijn liet weer een ander stukje van het terroir zien.

Zelf maakten we later nog een wandeling naar de Ried Pfaffenberg om foto’s en video’s te maken. Een aanrader voor iedereen die van wandelen én wijn houdt.

Wat ik misschien nog wel het leukste vond aan Kremstal? Overal kom je kleine wijnboeren tegen met een eenvoudige keuken of een traditionele Heuriger. Geen uitgebreide kaart, maar eerlijke (soms alleen koude) gerechten, een goed glas wijn en een terras met fantastisch uitzicht over de wijngaarden.

Wenen: groter dan verwacht

Na Kremstal reden we door naar Wenen. Wat een stad! Veel groter en levendiger dan ik vooraf had verwacht. Historische paleizen, tot ‘s avonds laat gezellige terrassen, indrukwekkende architectuur en vooral een heel ontspannen sfeer.

Een bezoek aan de Wiener Prater mocht natuurlijk niet ontbreken. Het Wurstelprater, zoals het pretpark officieel heet, bestaat al sinds 1766 en behoort daarmee tot de oudste nog bestaande pretparken ter wereld. Tussen de moderne attracties vind je nog volop historische charme met als absolute blikvanger het beroemde Reuzenrad uit 1897, één van de bekendste symbolen van Wenen. Hier móesten we natuurlijk in!

Burgenland – het rode hart: Zweigelt en Blaufränkisch

Wie Oostenrijk alleen kent van grüner veltliner doet zichzelf tekort. In Burgenland, tegen de Hongaarse grens, worden namelijk enkele van de mooiste rode wijnen van Europa gemaakt.

Daar werken wij al jaren samen met Krutzler, een familiebedrijf in Eisenberg. Hun wijngaarden liggen op ijzerhoudende leisteenbodems die de Blaufränkisch een heel eigen karakter geven. Elegant, sappig, mineraal en met heerlijk rood en donker fruit. Wijnen met kracht én finesse.

En goed nieuws voor liefhebbers: de nieuwe jaargangen van Krutzler zijn inmiddels weer binnen. Van hun toegankelijke Blaufränkisch en zachte Zweigelt tot de indrukwekkende Reserve en de iconische Perwolf: stuk voor stuk wijnen die laten zien hoe goed Oostenrijkse rode wijn kan zijn.

De bergen in

Om onze rondreis compleet te maken trokken we ook de bergen in. Via Alpendorf (onder Salzburg) reisden we verder naar het westen: naar Schruns. Hier namen we met het hele gezin de skiliftjes om de bergen te verkennen. Wandelen, stempels verzamelen, frisse berglucht inademen en genieten van uitzichten die eigenlijk niet op een foto passen.

Deze reis liet zien hoe veelzijdig Oostenrijk is. Je vindt er wereldklasse wijnhuizen, gezellige wijnterrassen, bruisende steden én indrukwekkende natuur, allemaal binnen een paar uur rijden van elkaar.

Dus mijn advies? Ga vooral zelf eens naar Oostenrijk. Trek de wijngebieden in, bezoek een lokale wijnboer, wandel door de bergen en geniet van alles wat dit prachtige land te bieden heeft.

Lukt dat voorlopig niet?

Schenk dan thuis een mooi glas grüner veltliner, riesling, blaufränkisch of zweigelt in en waan jez Oostenrijk.

Proost!

Suzanne

De wijnen nog even op een rijtje:

Grüner Veltliner Franciscus: aroma’s van citrus, groene appel, peer en nectarine, zuiver
Grüner Veltliner 1^ste Lage, Wachtberg: zuiver, met mineraliteit, citrus, witte peper, kruiden
Riesling 1^ste Lage, Ried Pfaffenberg: mooie zuren, steenvruchten, mineraliteit en lengte

Blaufränkisch: sappig, expressief, fris, vol met aroma’s van rood fruit als kersen en bessen
Zweigelt: fluweel zacht kersenfruit, elegante afdronk en levendige zuren
Blaufränkisch Reserve, Eisenberg: sappig, kersen en prachtige lengte
Blaufränkisch, Perwolf: blaufränkisch op z’n best. Meeste complexiteit, hun paradepaardje 

Dit jaar bezocht ik voor het eerst Oostenrijk (ja, het werd tijd!) en ik begrijp nu waarom het land zo in trek is… en niet alleen tijdens de skivakanties! In de zomer toont het land zijn ware gezicht: glooiende heuvels vol wijngaarden, meren, frisse berglucht en een bijna serene rust. Oostenrijk heeft me verrast en als wijnliefhebber kwam ik er gelukkig ook aan mijn trekken!

Wijn met karakter

De Oostenrijkse wijnwereld heeft de laatste decennia een indrukwekkende ontwikkeling doorgemaakt. Kwaliteit staat hier tegenwoordig zo hoog in het vaandel dat veel wijnmakers liever minder produceren dan concessies doen. De productie is relatief kleinschalig, vaak in familiehanden, en slechts ongeveer 25% van de wijn wordt geëxporteerd – de rest blijft binnen de landsgrenzen. Oostenrijkers drinken hun eigen wijn graag zelf op, en terecht. De wijnen zijn nooit echt heel goedkoop geweest, maar dat komt omdat ze eerlijk geprijsd zijn: de kosten weerspiegelen de zorg, het vakmanschap en de hoge kwaliteit. Twee Oostenrijkse wijngebieden die wij hier zullen uitlichten zijn: Niederösterreich en Burgenland in het oosten het land.

Niederösterreich – de kracht van Grüner Veltliner

In Niederösterreich klopt het witte hart van Oostenrijk.

Historisch wijnhuis Salomon Undhof in Kremstal (18^e eeuw):

Hun Grüner Veltliner is hét uithangbord van Oostenrijkse wijn: fris, verfijnd, met witte peper, citrus, appel en een subtiel kruidig randje. In het Kremstal krijgt deze druif diepte dankzij de combinatie van lössbodems en koelere windstromen van de Donau. De stijl van Salomon Undhof is precies en mineraal, met een prachtige balans tussen fruit en spanning.

Daarnaast maakt het domein ook schitterende Rieslings die wat strakker en eleganter zijn, met een levendige zuurgraad en een lichte ziltigheid. Beide druivenrassen tonen waarom Oostenrijk vandaag de dag wereldwijd zo gerespecteerd wordt om zijn witte wijnen.

Wist je dat Grüner Veltliner bijna een derde van alle Oostenrijkse wijngaarden beslaat? Toch smaakt hij nergens zo klassiek en verfijnd als in het Kremstal.

Grüner Veltliner Franciscus BiO*: Aroma’s van citrus, groene appel, peer en nectarine, zuiver
Grüner Veltliner 1^ste Lage, Wachtberg BiO*: Zuiver, zachter met mineraliteit, citrus, witte peper, kruiden
Riesling 1^ste Lage, Ried Pfaffenberg BiO*: Mooie zuren, steenvruchten, mango, mineraliteit en lengte

Burgenland – rood met diepgang

Lager gelegen, richting de Hongaarse grens, ligt Burgenland: het warme, rode hart van Oostenrijk. Hier schijnt de zon gul, en krijgen de blauwe druiven volop rijpheid zonder hun frisheid te verliezen.

Krutzler – Blaufränkisch uit de bodem van Eisenberg

In het uiterste zuiden van Burgenland ligt de Eisenberg DAC, een kleine maar bijzondere appellatie die bekendstaat om zijn leisteenbodems vol ijzerhoudende mineralen. Hier maakt de familie Krutzler al generaties lang wijnen die tot de absolute top van Oostenrijk behoren. Hun Blaufränkisch is verfijnd, krachtig en tegelijk koel van stijl – met aroma’s van bosbes, kers en grafiet, gedragen door elegante zuren en een minerale spanning die typerend is voor Eisenberg. Hun instap is ook al zeer de moeite waard!

Blaufränkisch BiO*: Sappig, expressief, fris, vol met aroma’s van rood fruit als kersen en bessen
Zweigelt BiO*: Fluweel zacht kersenfruit, elegante afdronk en levendige zuren
Hun gastronomische wijnen:
Blaufränkisch Reserve, Eisenberg BiO*: Sappig, kersen en prachtige lengte
Blaufränkisch, Perwolf BiO*: Blaufränkisch op z’n best. Meeste complexiteit, hun paradepaardje 

Preisinger – de natuurwijnrebel van Gols

In het noordelijke deel van Burgenland, rond de Neusiedlersee, werkt Claus Preisinger – één van de boegbeelden van de Oostenrijkse natuurwijnbeweging. Hij maakt zijn wijnen met minimale interventie, vergisting op de schillen, nauwelijks filtratie, en vrijwel geen toevoeging van sulfiet.

Zijn Zweigelt is levendig en speels, met veel puur fruit, een lichte troebelheid en een onweerstaanbare drinkbaarheid. Het is wijn met energie, met een rauwe eerlijkheid die je niet vergeet. Preisinger is onderdeel van de Pannobile-groep, een collectief van vooruitstrevende wijnmakers die het terroir van Burgenland op moderne, duurzame wijze tot uitdrukking brengen.

Wist je dat de Zweigelt een kruising is van Blaufränkisch en St. Laurent, ontwikkeld in 1922. Tegenwoordig is het de meest aangeplante blauwe druif van Oostenrijk – en in de handen van wijnmakers als Preisinger krijgt hij een geheel nieuw, eigen karakter.

Zweigelt Kieselstein BiO 2023 (natuur wijn); Rood fruit, kruidig en speels. Prettig zachte tannines.

Kleinschalig, eigenzinnig en onvergetelijk

Wat Oostenrijk zo bijzonder maakt, is de combinatie van landschap, rust en kwaliteit. Wijnmakers werken met respect voor de natuur, vaak biologisch of biodynamisch, en produceren wijnen die niet alleen lekker zijn, maar ook het verhaal van het landschap en de druif vertalenIk was verkocht – en niet alleen door het landschap – en ga zeker terug!

Cheers,
Suzanne

De geschiedenis van wijnbouw in Oostenrijk gaat terug tot de Romeinse tijd, toen de Romeinen de eerste wijngaarden aanplantten in de regio. Tijdens de middeleeuwen bloeide de wijnbouw in Oostenrijk pas echt op: dankzij de kloosters. De monniken in de kloosters produceerden niet alleen wijn voor religieuze ceremonies maar ook voor commerciële doeleinden. De Oostenrijkse wijnbouw onderging verschillende ups en downs, waaronder een grote bloei in de 19e eeuw en enorme terugvallen door de phylloxera en door het beruchte wijnschandaal van 1985. Momenteel is Oostenrijk kwantitatief gezien een middelgroot wijnland, maar kwalitatief gezien een speler van wereldformaat.

Oostenrijk kent diverse wijngebieden met elk unieke terroirs en druivenrassen. De belangrijkste wijngebieden zijn Niederösterreich, Burgenland, Steiermark en Wien. Niederösterreich is by far de grootste wijnregio (61%) en staat bekend om witte wijnen. Burgenland, gelegen in het oosten, staat bekend om zoete en rode wijnen. Steiermark, in het zuiden, produceert aromatische witte wijnen. Terwijl Wien, de regio rondom Wenen, unieke stadswijngaarden heeft die vooral witte wijnen voortbrengen. Elk gebied draagt bij aan de rijke diversiteit en kwaliteit van Oostenrijkse wijnen. Oostenrijkers drinken overigens met enthousiasme hun eigen wijn, slechts 25% wordt geëxporteerd!

Kremstal, gelegen in Niederösterreich, is één van de meest prestigieuze wijngebieden van Oostenrijk (2.200 hectare). Het strekt zich uit langs de oevers van de Donau, rond de stad Krems. De wijngaarden profiteren van de unieke combinatie van het continentale klimaat en de invloed van de Pannonische vlakte. Rond de stad Krems worden de wijngaarden vaak aangeplant op terrassen. Kremstal is vooral beroemd om zijn witte wijnen met grüner veltliner en riesling als de belangrijkste druivenrassen. De wijnen uit Kremstal (DAC Kremstal is sinds 2007 een officiële herkomstbenaming) hebben frisheid, mineraliteit en complexe aroma’s. Dankzij de diversiteit aan bodemsoorten, variërend van löss tot rotsachtige terrassen, kunnen wijnmakers veel verschillende stijlen produceren.

Grüner veltliner is de onbetwiste ster onder de Oostenrijkse druivenrassen en beslaat ongeveer een derde van de totale wijngaardoppervlakte. Deze druif is veelzijdig; van lichte en frisse wijnen tot complexe, volle wijnen die goed kunnen rijpen. Grüner veltliner is vaak te herkennen aan de peperige en kruidige aroma’s gecombineerd met tonen van groene appel en citrus.

Salomon Undhof
Wij werken al vele jaren met Salomon Undhof, één van de oudste particuliere wijnhuizen in Oostenrijk. Voordat de familie Salomon eigenaar werd in 1792 hebben de Kapucijner monniken op de beste locaties in Kremstal wijngaarden aangelegd. Al meer dan 225 jaar worden hier witte wijnen met fijne mineraliteit geproduceerd van de beste terrassen langs de Donau. Gertrud en Bertold Salomon runnen het wijnhuis sinds 2005. Het klimaat is hier zeer geschikt voor het maken van kwaliteitswijn: de winters zijn koud en de zomers zijn warm. Er zijn grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht waardoor de druif rijpt terwijl de zuurgraad wordt behouden. De bodem is voornamelijk samengesteld uit oude rotsen zoals graniet en leisteen.

De Grüner Veltliner Franciscus van Salomon (vernoemd naar de huidige Paus Franciscus) is bedoeld om jong te drinken en is zuiver en verfrissend. In het glas een lichtgele kleur en aroma’s van citrus, groene appel, peer en nectarine. Heerlijk als aperitief, bij oesters of lichte salades met vis en gegrilde groenten. Ook heerlijk bij sushi! Cheers!